Archief voor maart 2012

Ik houd erg van de ‘gevonden voorwerpen’ in de taal. Het lezen van de straat. In mijn deeltijdbaan als ambtenaar krijg ik soms wonderlijke, raadselachtige zinnen toegemaild, vooral door mensen die iets met ICT doen. Maar ook reclame, slogans van politieke partijen en digitale nieuwsbrieven zijn vaak een bron van vermaak. Soms zijn de teksten onbegrijpelijk, soms dubbelzinnig, soms, onbedoeld, pure poëzie. Een enkele keer waait met een kort, zakelijk bericht, ineens een hele wereld binnen.
Zo ontving ik vorige week de nieuwsbrief van Boekhandel de Rooie Rat, waar men een antifascistische tegendemonstratie aan het voorbereiden was. Het zal overigens wel aan mij liggen dat ik in het programma ‘introductie champagne’ zag staan, en pas later ‘introductie campagne’. Ik heb blijkbaar andere ideeën over actievoeren.
De demonstratie zal op dezelfde dag plaatsvinden als een antikapitalisme-demonstratie die afgelopen week werd voorbereid in het ACU, namelijk: vandaag, in Utrecht. Dus als u niets te doen hebt… het zal vast mooi protestweer zijn.

“Geachte klant, Graag uw aandacht voor het volgende,

Dinsdag 27 maart 2012 Info-avond LaatZeNietLopen
Een campagne tegen extreemrechtse demonstraties en racisme

LaatZeNietLopen voert sinds begin 2009 op een creatieve en stimulerende manier op vooral lokaal niveau acties tegen demonstraties van extreemrechts. Een avond over directe actie, over praktisch antiracisme, over lokale dynamiek en over nut en noodzaak van antiracisme.
19.30 Inloop
20.00 Introductie campagne met film en powerpoint
Pauze
21.00 De aanloop naar 31 maart (demonstratie NVU), stand van zaken en hoe verder
Locatie: Boekhandel de Rooie Rat, Oudegracht 65 Utrecht

Tenslotte zal het u misschien opgevallen zijn dat de verlichting in de winkel ons nog wel eens in de steek laat, helaas hebben wij onvoldoende kennis en middelen in huis om dit te verhelpen. Bent u of kent u iemand die ons (tegen een solidaire vergoeding o.i.d.) kan helpen met het herstellen van de elektra/verlichting, neem dan graag contact met ons op.

Hartelijke groet, De Rooie Rat. “

In het zwembad zag ik een meisje halverwege haar baan naar de klok kijken. Zelf doe ik dat bijna nooit. Ik weet ongeveer hoe laat het is, ik heb geen haast, en ik tel mijn baantjes in plaats van de tijd die ik zwem. Je kunt gewoon zwemmen of bijvoorbeeld een half uur zwemmen. Je kunt ook, zoals ik, een gelimiteerd aantal baantjes zwemmen. Mijn innerlijke drijfveer is onzichtbaar voor anderen en is een aantal. Zestig baantjes, al bleef ik gisteren steken op vijftig, wat verzwakt door ziekte en onderbreking van de wekelijkse regelmaat. Mijn lijf geeft met scheuten en kleine krampen aan wanneer het genoeg geweest is. Op wilskracht kan ik dan nog doorzwemmen, maar ik weet uit ervaring dat de wilskracht, net als de angst, niet altijd een wijze raadgever is. Ik kan de grenzen beter langzaam oprekken, en ook dan nog maar tot een bepaald eindpunt. Anders ga ik een slapeloze nacht tegemoet, en kan ik de dag erna niet meer ontspannen bewegen. Op zijn best is dit het enige wat mij bezighoudt als ik aan het zwemmen ben.

Tijdens het zwemmen bedacht ik dat ik erover wilde schrijven. Meteen daarop volgde de gedachte: maar dat heb ik toch al gedaan? Alsof met die eerdere stukjes alles gezegd zou zijn. Ik heb een vage herinnering aan wat ik er eerder over schreef, en het was niet dit. Zo zal het ook na vandaag wel verder gaan, en misschien heb ik na verloop van tijd een kleine verzameling, een verzameling die iets betekent; op zijn minst mijn perspectief op dit wekelijkse ritueel. Uit het water is mijn drijfveer al snel zoiets als de verzamelde stukken over dromen van Walter Benjamin, waarover ik ook al eerder schreef. Maar ook hierin ken ik mijn limiet.

Woensdag zag ik een gefilmd portret van de schrijver A.L. Snijders, gemaakt door Joost Conijn. In de documentaire zien we Snijders, die bekend is van zijn columns en korte verhalen, vooral hout verzamelen, zagen en hakken, en zijn huis schilderen. Activiteiten die direct aansluiten op de belevingswereld van Conijn. De schrijver heeft een rusteloze natuur, en hij weet het. Na elk half of heel uur schrijven ‘moet’ hij weer naar buiten. Tegelijkertijd is hij er ook van overtuigd dat het voeren van de kippen en het onderhouden van huis en tuin net zo belangrijk zijn. Hij maakt zich zelden druk, alleen als het er echt toe doet.
Langzaam maar geconcentreerd schrijft Snijders aan verhalen en brieven. Hij beleeft plezier aan het publiceren en de reacties op zijn werk, maar wordt niet gehinderd door de traditionele roep om een roman en hunkert niet naar eerbetoon. Dat hij de Constantijn Huygens prijs 2010 kreeg, was een totale verrassing voor hem. Een dergelijke houding wordt al snel getypeerd als het ontbreken van ambitie, als nuchterheid of bescheidenheid, al dan niet vals. Maar ik denk dat deze man zichzelf kent, en mogelijk zelfs toegang tot wijsheid heeft.
Snijders houdt van het schrijven, van het proces, van schrijven in een tempo waarin hij ‘niet aan zichzelf voorbij gaat’. Zo ontstaan korte teksten boordevol ideeën en anekdotes van waarde, waarin bijna elke zin raak geformuleerd is, waarin geen woord teveel of te weinig staat. Als een oude Taomeester gaat hij te werk en bewandelt de weg die zelf een doel is – al wordt hij er wel graag voor betaald.
Van leermeesters heb ik er in mijn eigen leven slechts een stuk of drie gekend. Virtuele leermeesters, daarvan waren er natuurlijk meer; dat is de vertroosting van de literatuur, en de filosofie. Ik vermoed dat Snijders er ook een van wordt. Ik kocht na het zien van het portret zijn bundel Ruim water en wist al na twee stukken dat ik alles van hem wilde lezen. Nu lees ik iedere dag een paar van zijn verhalen. Dit overigens bijna vijftien jaar nadat mijn goede vriend M. me al over hem vertelde. Over wijsheid gesproken, en de waarde van het verstrijken van de tijd.

Eerst zat ik te lezen, daarna keek ik naar een opgenomen documentaire over de rusteloze zeer korte verhalenschrijver A.L. Snijders en vervolgens lag ik op de vloer om schaduwen te fotograferen van het eerste lentelicht dat mijn kamers binnenviel. Toen besloot ik dat het tijd was om verse zuurstof in te ademen. Ik ging een blokje om. Snijders hakte houtjes voor de haard, rommelde wat met de planten en de kippen in zijn tuin, ik ging een stukje lopen tussen de huizen.
Dus liep ik door de brandgangen achter de slooppanden aan het einde van mijn straat, waar studenten nu tijdelijk mogen wonen en een gigantische troep van hun tuintjes hebben gemaakt. Overal stonden zakken met lege flessen, kapotte koelkasten en fietsen; leren banken rotten weg in de open lucht. Ik stak de straat over, ging aan de zonnige kant op het trottoir lopen en passeerde een vrolijke groep rokers, afkomstig uit een naburig kantoor.
Plotseling klonk glasgerinkel en het geluid van een voorwerp dat door een volgende ruit ging. Ik keek om. Bij het arbeidsbureau stond iemand met bakstenen ramen in te gooien. Onherkenbaar, met een sjaal om het hoofd, muts op, en met over zijn jas nog een vuilniszak getrokken. Nadat hij drie of vier ramen had ingegooid, raapte hij rustig zijn rugzak van de grond, en liep de straat tegenover het bureau in – rechtstreeks in de armen van twee politieagenten die daar al stonden omdat ze net een automobilist hadden aangesproken. Hij werd gearresteerd en afgevoerd.
Einde. Subtotaal.
Natuurlijk beschikte ik niet over zijn dossier, maar ik kon me een voorstelling maken van de frustratie en de wanhoop die iemand tot zo’n daad hadden gebracht. Of de gekte. Ook al zou hij zich later misschien voor zijn kop slaan omdat het zijn situatie alleen maar beroerder had gemaakt. Ik kon me voorstellen dat sommige mensen het gevoel hebben klem te zitten, en hun woede willen afreageren op medewerkers of gebouwen van een dienst die hen permanent aanspreekt op verantwoordelijkheden die maar ten dele de hunne zijn. Zo’n dienst die het ‘moeten’ symboliseert – dat in tijden van economische crisis vast nog rottiger wordt opgedrongen. Het had geen enkele zin, en het was niet goed te praten, maar het punt was gemaakt.
Zelf had ik ondertussen misschien in een buitenwijk kunnen wonen of in een slaapdorp en naar de vogeltjes kunnen kijken die al weer druk in de weer zijn met takjes en pluisjes; ik had kunnen proberen het eerste zoemen van de bijen te  horen, kunnen denken dat het alleen daarom draait. Maar ooit wilde ik doelbewust dit: in de stad blijven, om te registreren wat er aan de hand is.
De prijs was rusteloosheid, voor de rest van de dag. Terwijl ik juist gehoopt had kalmte en concentratie te vinden door een blokje om te gaan.