vrijdag 12 juli 2019

Uitgelezen 104

‘De meeste geleerden van zijn generatie waren overleden. Hij was een tijdje vrijwel geheel in de vergetelheid geraakt. Maar de nieuwe generatie had hem herontdekt en hij ontving nu allerlei schriftelijke lofprijzingen en verzoeken. Juist toen hij er zich bij had neergelegd zijn meesterwerk nooit in druk te zien (het was de neerslag van vijfentwintig jaar ingespannen arbeid) had een Zwitserse uitgever contact met hem opgenomen. Hij was zó warm gelopen dat hij dr. Margolis vijfhonderd franc voorschot had gegeven. Maar nu wachtte de uitgever op het manuscript en het besef was tot dr. Margolis doorgedrongen dat het werk stikte van de fouten, onjuistheden en contradicties. Hij was er niet zo zeker van dat zijn filosofie – een terugkeer naar de metafysica – enige waarde in zich borg. Op negenenzestigjarige leeftijd vond hij het niet meer zo nodig zijn naam gedrukt te zien. Als hij geen sluitend systeem kon geven kon hij beter zijn mond houden.’
[Isaac Bashevis Singer, ‘Karikatuur’ in: De Spinoza van Warschau, p. 104.]

Serie: Uitgelezen  

zondag 23 juni 2019

Supernova

Er is een man die nu zijn pakken draagt en in zijn schoenen staat, zelfs zijn pyjama’s aanheeft ’s nachts. Het is gelukkig een goede vriend. En daar zijn er meer van. In lokale winkels zoals die voor bloemen, bij de sigarenhandel en de visboer konden liefhebbers zijn werken na besteding van een bepaald bedrag meekrijgen. En in de etalages van Kunsttraject in de Staatsliedenbuurt, zíjn buurt in Amsterdam, waren wekenlang foto’s, schilderijen, collages en andere objecten van zijn hand tentoon- en te koop gesteld. Zijn geliefde en zijn zoon hebben met zorg, en soms ook hoofdschuddend, zijn huis, atelier en opslagruimtes uitgemest. Wat daar in stond van waarde werd zoveel mogelijk aan dierbaren weggegeven en verkocht.
Vanavond gaat het in processie naar Zaal 100, waar een veiling plaatsvindt van de laatste stukken. Wat daarna nog volgt, zijn tentoonstellingen, een paar nieuwe boeken en wellicht nog bundelingen van verspreide stukken proza. En natuurlijk, wat al sinds zijn dood begonnen is; een schier eindeloze reeks anekdotes en sterke verhalen – ook een pakhuis vol, al is het grotendeels reeds verdicht en verschreven, verknipt, verplakt en verwerkt, ook voor na het leven.
Hij blijft trouwens gewoon naar ons zwaaien, vanaf de fiets op de zestien emaillen plaquettes die verspreid zijn over de muren van de buurt – die mede daardoor ook van hem blijft. We zullen zijn indringende, zagende, nasale stemgeluid natuurlijk blijven horen als we zijn gedichten en verhalen lezen. Die krijgen door zijn vroegtijdige dood misschien nog wel meer belangstelling, want sarcastisch genoeg zorgt de dood vaak voor onsterfelijkheid. En na de veiling van vanavond wordt zijn leven en werk, zijn as, verder verspreid, alsof hij een geëxplodeerde ster was. F. Starik, supernova.

F. Starik op de fiets

vrijdag 14 juni 2019

Iedere dag vrijdag

Vanzelfsprekendheden bestaan niet. Maar omdat ‘Studio Vrijdag’ klonk als een naam die er altijd geweest was, dacht ik er pas na een paar maanden aan te vragen waar hij eigenlijk vandaan kwam. Het antwoord was even prozaïsch als poëtisch: ‘Twintig jaar geleden werkten we nog in loondienst en waren we alleen op vrijdag Vrijdag. Na een half jaar werd het iedere dag vrijdag. Dat vieren we dagelijks.’

Vrijdag, de laatste dag voor het weekend. Casual Friday, de dag waarop sommigen zich, eindelijk bevrijd van knellende beroepskleding, ontspannener naar hun werk begeven. De dag waarop veel deeltijdwerkers vrij zijn en jouw concentratie, als je wel aan het werk bent, dus niet komen verstoren. Op vrijdag bevrijdde Robinson Crusoë een man uit handen van menseneters en hij noemde zijn enige vriend op dat verlaten eiland naar die ene dag. O ja, en wat te denken van Friija, Freya en Venus, de naamgevers, de drie gedaantes waarin de godin van de liefde, de vruchtbaarheid en de wellust zich in verschillende tijden en plaatsen hulde? Dat is mythologie en Wikipedia, niet de werkelijkheid van deze dag.

Vrijdag is al jaren mijn favoriete dag van de week. Het is de dag waarop ik kan doen wat ik het liefste doe: werken, maar dan voor mezelf. Iedere vrijdag Goede Vrijdag dus. Vorige week was ik bovendien jarig, en Studio Vrijdag was jaloers. Maar dat was natuurlijk volkomen onterecht: iedere dag vrijdag, dat is pas een reden om feest te vieren.

woensdag 12 juni 2019

Grijs gebied

Waterliniemuseum

Tilburg

Richard Long

woensdag 5 juni 2019

Uitgelezen 103

‘So I had these ideas and they married up with some ideas I got from Barry Gifford’s book Night People, so I called Barry, then I flew up to Berkeley and met with him. I told him my idea and he didn’t like it, then he told me his idea and I didn’t like it, so we sat there and looked at each other for a little bit. Then I think I told him the idea of being at a party and meeting someone who tells you that they’re at your house at the same time that they’re talking to you, and Barry said, ‘I like that idea.’ Somewhere along the line we started riffing and Lost Highway came out.
It’s not a funny film, because it’s not a good highway these people are going down. I don’t believe all highways are lost, but there are plenty of places to get lost, and there’s some kind of pleasure in getting lost – like Chet Baker said, let’s get lost. And look what happened to him. He fell out of a window. Everybody’s searching for somebody, and when things get crazy you have a desire to get lost and do something, but lots of things you do get you in trouble. Taking drugs is a way of getting lost. There are so many good things about drugs that it’s a hard sell telling people not to take them, but you pay a price for taking them that’s worse than the good feeling they give you.’
[David Lynch and Kristine McKenna, Room to dream, p. 352-353.]

Serie: Uitgelezen  

woensdag 29 mei 2019

Ingang naar de onderwereld

Passages in Parijs 1

vrijdag 24 mei 2019

Davids donut

In Room to dream beschrijft biograaf Kristine McKenna leven en werk van David Lynch en zij heeft zichzelf als doel gesteld vooral de cijfers en feiten zo correct en volledig mogelijk weer te geven. Tegelijkertijd wilde ze Lynch zelf nadrukkelijk bij het verhaal betrekken. De uitkomst was dit boek, waarin hij steeds reageert op wat McKenna over een bepaalde periode uit zijn leven schrijft (en wat anderen daarin over hem zeggen). Door die vorm, door de selectiviteit van het geheugen en doordat Lynch’ brein op een nogal associatieve manier werkt, zie je heel goed dat kennis en zelfkennis en leven en nadenken over dat leven bepaald niet hetzelfde zijn. Wie er dichter bij de essentie komt, kun je je afvragen. Wat de waarheid is natuurlijk ook. Het is wat mij betreft zelfs de vraag of zoiets als een (auto)biografie wel mogelijk is.

David Lynch is de laatste jaren niet alleen bekend als film- en televisiemaker, beeldend kunstenaar en muzikant maar nadrukkelijk ook als voorzitter van de David Lynch Foundation en daarmee hartstochtelijk ambassadeur van de transcendente meditatie. Ik hoopte in Room to dream – alleen al vanwege die titel – te kunnen lezen wat dat precies inhoudt en wat de betekenis van meditatie in zijn leven is. Hij zegt dat de kennismaking met wat kortweg ‘TM’ genoemd wordt, allesbepalend is geweest voor zijn leven maar schrijft er verder weinig concreets over.

Misschien kan dat ook niet. Misschien zijn alle woorden inderdaad zoiets als het deeg van de donut, waarin het gat de kern van de zaak is. In de video ‘David Lynch explains Transcendental Meditation’ doet hij desondanks een poging.

Goed, bent u er nog? Het moge duidelijk zijn: daarmee weten we dus eigenlijk nog niets. Het geheim blijft een geheim zolang we niet zelf aan ‘TM’ doen. Er gaat een sektarische wereld achter schuil, dat zal u niet verbazen – daarover later misschien nog eens. Ik wilde liever weer terug naar zijn artistieke werk.

Om de een of andere reden had ik Lynch’ laatste speelfilm INLAND EMPIRE altijd geïnterpreteerd als een surrealistisch sleutelwerk waarin alles samenkwam. Al was het maar vanwege de titel. In de biografie bevestigt editor Noriko Miyakawa mijn vermoeden:

‘INLAND EMPIRE is an expression of David’s belief in different worlds and dimensions,’ Miyakawa continued.‘ Everything’s in it and everything is connected and it’s my favorite of his films. I should add that I hated it by the time we finished editing it, because it’s a three-hour movie I watched more than fifty times and it became like torture. But when I see it now, I see how personal and intimate it is, and I enjoy the freedom it gives the viewer as far as how they interpret it. The parts of the film you don’t understand point to places in yourself that need examining.’ [Room to dream, p. 423.]

Ik las daar een opdracht in. Want hoe gefascineerd ik destijds in de bioscoop ook was, ik begreep er toen vrijwel niets van – maar zag de film daarna ook nooit meer. Hoe zou dat nu zijn? Ik heb hem gekocht en ga dit weekend een hap van de donut nemen.

Geen berichten.