zondag 20 mei 2012
‘There is nothing in the shrine ritual of a Shinto devotee that can be interpreted as worship in the usual sense, because there are no deities present.
So it is clear that in Shinto at least, which is the form of animism most accessible to us today, nobody worships a tree, and there is no god of the wind. (…)
This is the essence of Shinto. The word shin is an old Chinese one, which means ‘divine spirit’. The syllable to is derived from tao, ‘the way’, which was originally written as ideograph of two separate characters meaning ‘man at the crossroads’.
So when the Japanese combined shin and to into Shinto, they produced a composite that is simplified as the ‘spirit way’, but which actually reads ‘humanity as divinity at the crossroads of the universe.’
[Lyall Watson, Heaven’s Breath, p. 317-318.]
‘Terug in Holland deed ik mijn verhaal aan Pieter Merkxs, die in de haven een aak aan het verbouwen was. We stonden in de machinekamer, hij sleutelde met de onfeilbare zekerheid van een kenner. Constructie, materiaal, legeringen, gereedschap, niets had een geheim voor hem. Ik haalde diep adem, betastte met de punt van mijn schoen de rand van de afgrond en vroeg toen terloops: “Zou het kunnen dat een machine een ziel heeft?” hij draaide zich om, keek me onderzoekend aan en zei: “Wat?” Dat was natuurlijk genoeg, maar helaas heb je niet alles in de hand en daarom ging ik door: “Een soort ziel, iets dat niet in formules te vatten is.” Hij legde de oliespuit op een werkbankje en klopt met zijn vuist op de machine. “Dit is metaal. Dit is van A tot Z te begrijpen. Dat jij d’r nou geen moer van snapt, betekent nog niet dat er zoiets als een ziel in zit.” Ik knikte en slikte. Daarna zei hij ook nog – maar toen stond hij al weer met zijn rug naar me toe: “Je moet niet zoveel lezen.”
[A.L. Snijders, ‘Ziel’, in: Ik leef aan de rand van de wereld, p. 46.]
Serie: Uitgelezen
vrijdag 18 mei 2012
woensdag 16 mei 2012
Deze maand is de filmreeks Science & Fiction gestart die ik voor de universiteit organiseer. In de geest van de Utrechtse filmexplicateur Louis Hartlooper laten we de films kort inleiden door wetenschappers. Na afloop kunnen bezoekers met elkaar en met de spreker praten over de thematiek als ze dat willen. Dit jaar draait het om verschillende facetten van leiderschap.
Een van de vaste bezoekers is een gepensioneerde man op krukken. Vorig jaar gaf hij me zijn visitekaartje. Zo leerde ik zijn naam kennen en dat hij ‘chemisch fysioloog/veterinair bioloog’ was. Ik zet dat tussen aanhalingstekens, want iedereen kan visitekaartjes laten maken. Ik noem hem dan ook maar even meneer ‘Langsam’, terwijl hij eigenlijk niet zo heet.
Vanuit de snackbar waar we voor de voorstelling nog snel wat aten, zagen we hem al voorbij krukken. En ook in het filmhuis had men hem gesignaleerd, ze kenden hem daar. Sterker nog: ze hadden de indruk dat hij er het grootste deel van zijn pensioen uitgaf.
Meneer Langsam mompelde bij binnenkomst, net als vorig jaar, iets over zijn protheses, staaroperaties en andere ongemakken van de leeftijd. Hij ging zoals gebruikelijk op de eerste rij zitten, omdat hij daar zijn krukken kwijt kon en makkelijker op kon staan aan het einde van de voorstelling. Hij leek magerder geworden. Het was alsof hij met touwtjes aan elkaar hing, een imitatie van een mens, een golem.
Zoals iedere keer, en naar verluidt ook bij andere voorstellingen met discussies in het filmhuis, deed hij gretig mee aan het nagesprek. Misschien was het eenzaamheid, misschien hoorde hij zichzelf graag praten, misschien was hij eenvoudig overtuigd van zijn eigen opinies. Hoe dan ook, zijn commentaar was zoals steeds doorspekt met verwijzingen naar zijn persoonlijke geschiedenis. Nu deed hij geen biologisch reductionistische observaties, maar verwees nadrukkelijk naar de politieke situatie in het Midden-Oosten en vertelde dat hij 46 jaar geleden vanuit Israel naar Nederland was gekomen. In combinatie met de op zijn visitekaartje vermelde beroepsgroepen, veroorzaakte dat in mijn bevooroordelende brein een lichte verwarring, alsof hij geen golem maar misschien een soort Joodse Mengele was geweest. De manier waarop hij ruimte in de discussie innam, deed me prompt denken aan de manier waarop de staat Israël tot stand was gekomen en Israeliërs, in het verlengde daarvan, vaker ruimte opeisen. Maar misschien is meneer Langsam eigenlijk wel de huidige incarnatie van Louis Hartlooper; een explicateur die je moeilijk het zwijgen kunt opleggen.
zondag 13 mei 2012
Vrijdag stond ik voor het eerst op een perron van het fonkelnieuwe station van mijn geboortedorp. Nou ja ‘station’… de treinhalte bestond eigenlijk uit twee perrons en een kaartjesautomaat – maar dat was meer dan het ooit geweest was, dus: vooruit. Ik was een paar uur op bezoek geweest bij mijn moeder en bedacht me hoe klein de ruimte nog maar is die mijn geboortedorp inneemt in mijn hoofd, terwijl ik er toch de eerste achttien jaar van mijn leven woonde. Op perron 1, in de wind en onder een dreigende lucht, leken mijn herinneringen met de klok mee te zijn weggespoeld. Toch weet ik dat de ruimte in mijn hoofd ook zo groot kan worden als Berlijn – dat daarmee bovendien uitermate geschikt is als geheugenpaleis. En terwijl ik in de trein wegreed uit mijn dorp van herkomst troostte ik me met een reis door mijn bovenkamer, naar die ideale vluchtplaats voor de momenten waarop de mensen en de dorpen mij benauwen.
zaterdag 12 mei 2012
donderdag 10 mei 2012
Het heeft even geduurd, maar vorige week heeft zich naast mr. Hayda, professeur Koro en mr. Bayo ook prof. Thiam gemeld als begeleider in moeilijke tijden. Ik geloof niet dat ik zijn hulp direct nodig heb, al was het maar vanwege de kwalen die hij denkt te moeten genezen en de ‘extreme krachten’ waarmee hij die te lijf wil gaan. Zijn houding ten opzichte van discretie geeft ook te denken:
‘Prof. THIAM. Van welke aard ook uw problemen mogen zijn, wacht niet te lang. In plaats van lijden, laat u begeleiden door prof. THIAM HET GROTE MEDIUM. Helderziende, met 28 jaar ervaring en extreme krachten, lost al uw problemen op: liefde, terugkeer van uw geliefde, geluk werk, financiën problemen, bescherming tegen het kwaad, exorcisme, seksuele problemen, hulp bij alcohol verslaving en ziekte en betrouwbaarheid, wanhopige gevallen. Werkt op afspraak 100% slagingskans. Onmiddellijk resultaat. Discretie 100% naargelang uw geval contacteer mij.’
dinsdag 8 mei 2012
Ik was zondagmiddag net thuis toen de bel ging. Toen ik de deur opendeed zag ik een vrolijk gezicht van een jonge vrouw die mij een papieren tasje voorhield: ‘Dag, ik ben Lotte Sprengers en ik heb een boek over de buurt gemaakt. Dat mag ik je aanbieden.’
‘Gratis?
‘Ja.’
‘Omdat ik in de buurt woon.’
‘Ja.’
En ze gaf me een exemplaar van Thuis, een fotoboek met teksten dat onderdeel is van een kunstproject dat de overgangsfase van de wijk van achterbuurt naar vernieuwingsbuurt begeleidt. Mooie, eenvoudige foto’s van keukens die op de mijne lijken, met alledaagse details van levens uit mijn straat en af en toe een verhaaltje. Over Sarah, het kleine meisje wiens naam ik regelmatig hoor toeschreeuwen. Over Ronald, waarvan ik niet wist dat hij Ronald heette, maar die ik regelmatig thuis hoor komen op zijn motor, jaren ’70 rock of Metallica blazend uit de speakers. Het is vervreemdend een dergelijk boek, dat ik zo graag van andere steden en straten bekijk (de Müllerstraße!) over mijn eigen buurt te zien. Maar ik vind het fantastisch dat het gesubsidieerd is; zonder elk ander aantoonbaar nut dan dat van het plezier.
Dankjewel, Lotte Sprengers.
